De verfrissende werking van aanrommelen en loslaten

Er is weinig nodig om de nieuwsgierigheid van kinderen te prikkelen. Geef ze een set materialen zoals een lamp, een motortje, een rietje, plakband, karton en een krokodillenbekje en ze gaan er vanzelf mee experimenteren. Zo ontstaat Onderzoekend & Ontwerpend Leren in optima forma, waarbij leerlingen aan de slag gaan met hun eigen vragen. Tijdens de nieuwe Inspiratieworkshop Wetenschap & Techniek van TechniekTalent.nu ervaren leerkrachten zelf hoe leuk en leerzaam dat is. En hoe aanrommelen en loslaten tot veel moois kan leiden.

De aandacht voor Wetenschap & Techniek (W&T) als onderdeel van het onderwijsprogramma neemt toe. Honderden scholen hebben hierin al stappen genomen. Sommige zijn al heel ver en hebben een heldere visie op het vak, terwijl andere nog in de voorbereidende fase zitten: wat gaan we doen? Hoe pakken we dat aan? De interesse voor Onderzoekend & Ontwerpend Leren daarbij groeit. Deze aanpak sluit aan bij de belevingswereld van kinderen en biedt tal van mogelijkheden om onvermoede talenten naar boven te halen. Maar hoe benut je die mogelijkheden? Hoe zet je Onderzoekend & Ontwerpend Leren effectief in voor Wetenschap & Techniek, zodat het ook bijdraagt aan de kerndoelen? Wat doet het met leerlingen en wat vraagt dat van leerkrachten? De Inspiratieworkshop voor schoolteams helpt om dat te ontdekken.

Motivatie uit leerlingen zelf
“Je kunt leerlingen kennis laten maken met Wetenschap & Techniek door kant-en-klare proefjes met ze te doen”, vertelt onderwijsdeskundige Merel Sprong van Onderwijs in Stijl, die de Inspiratieworkshop voor TechniekTalent.nu ontwikkelde. “Dat is ook leuk, maar de uitkomst ligt dan al vast en de eigen inbreng van de kinderen is beperkt. Nog mooier is het als je leerlingen stimuleert om zelf vragen te stellen en onderzoekjes op te zetten. Als je ze heel praktisch met hun eigen interesses en creativiteit aan de gang laat gaan, dan komt de motivatie écht uit henzelf en daar leren ze uiteindelijk het meeste van.”

Creatief met materialen
Hoe je als leerkracht die radertjes bij kinderen in beweging kunt zetten, vormt een belangrijk onderdeel van de workshop, die de techniekcoaches van TechniekTalent.nu op locatie verzorgen. Sprong: “De techniekcoach laat de deelnemers kennismaken met Onderzoekend & Ontwerpend Leren en de verschillende stappen in de leercyclus die daarbij horen. Van het formuleren van een probleem of vraagstelling tot het opzetten van een onderzoek of ontwerp, de uitvoering daarvan en de evaluatie en presentatie. Hoe werkt dat en wat is het doel? Ook bedenkt het team zelf W&T-lessen met materialen die uitnodigend op tafel liggen uitgestald. In sessies met energie als thema zitten daar bijvoorbeeld een lamp en een schakelaar bij; in die over verbinden ligt er hout en lijm, maar ook lego, knopen en draad. Rommel daar wat mee aan, en er komen vanzelf vragen op: hoe krijg ik dat lampje aan het branden? Wat gebeurt er als ik er plakband tussen zet? Zo ontdekken de leerkrachten zelf wat je met een paar eenvoudige materialen allemaal kunt doen. En hoe die bijvoorbeeld je creativiteit en kritisch vermogen aanspreken. Dat is de basis van Onderzoekend & Ontwerpend Leren.”

Het draait bij W&T niet om kennis overdragen, maar om loslaten.

Merel Sprong

Hoppa, gewoon doen!
De eerste scholen hebben de Inspiratieworkshop inmiddels gevolgd, zoals OBS De Regenboog uit Voorthuizen. Techniekcoördinator Marjan Bouw: “We wilden meer aandacht voor Wetenschap & Techniek, omdat het een belangrijk onderdeel is van talentontwikkeling bij kinderen. We hebben allerlei ideeën opgedaan en genoeg materialen in huis om voorlopig vooruit te kunnen. Ik denk ook dat de leerkrachten nu hebben ervaren dat dit helemaal niet ingewikkeld hoeft te zijn. Maar er zijn natuurlijk onderlinge verschillen, net als bij kinderen. De een denkt lang na, en de ander zegt: ‘Hoppa, gewoon doen!’” 

Kinderen kunnen alles
Sprong herkent dit: “Sommige leerkrachten hebben direct de slag te pakken, terwijl anderen even een zetje nodig hebben. Vaak denken leerkrachten ook dat ze zelf alles moeten weten om goed Wetenschap & Techniek-onderwijs te kunnen geven. Maar het mooie van het gebruiken van Onderzoekend & Ontwerpend Leren hierbij is juist dat het niet om de uitkomsten gaat maar om het proces: met wat voor ideeën komen leerlingen? Wat doen ze daarmee? De opbrengst zit ‘m in de betrokkenheid, ontwikkeling van het organisatievermogen en het vermogen tot samenwerken, in 21e-eeuwse vaardigheden. Het draait niet om kennis overdragen, maar om loslaten. Dat vraagt om een heel andere houding van leerkrachten dan ze gewend zijn. Het vraagt om de controle uit handen geven en meer autonomie bij de leerlingen leggen. Als je dat doet, goed observeert wat er gebeurt en bijstuurt waar dat nodig is, ga je zien: kinderen kunnen alles. Zeker als ze voelen dat je ze vertrouwt.”

TechniekTalent.nu is contentpartner van De Nieuwe Leraar en levert in iedere editie een inhoudelijke bijdrage.

Beeld: Techniekbeeldbank

Meer weten of uw team aanmelden voor een Inspiratieworkshop W&T?

Wilt u een goede start maken met Wetenschap & Techniek op basis van Onderzoekend & Ontwerpend Leren? Meld uw team dan aan voor een Inspiratieworkshop onder leiding van een van de ervaren techniekcoaches van TechniekTalent.nu. De workshop is kosteloos, vindt plaats op school, duurt 1,5 uur en telt mee als geaccrediteerde bij- en nascholingsactiviteit voor het Lerarenregister. www.techniektalent.nu/inspiratieworkshop

Ding mee naar de TechniekTrofee

Heeft u een goed idee om Wetenschap & Techniek op uw school naar een hoger plan te tillen? Stuur dit dan in voor de TechniekTrofee Inspiratieprijs voor het meest inspirerende Wetenschap & Techniek-idee op de basisschool. U maakt dan kans op € 2.500,- om uw idee uit te voeren. Behalve een inspiratieprijs is er ook een TechniekTrofee voor de school met het beste voorbeeld voor Wetenschap & Techniek. Inschrijven kan jaarlijks tot en met midden april. Kijk voor meer informatie www.techniektalent.nu/techniektrofee.

Delen: