Starten bij de bedoeling van onderwijs, niet bij het systeem

Droom eens mee… Stel er was geen schoolsysteem of welk systeem dan ook, maar wel de gezamenlijke wens om ons nuttig te maken, onze talenten te ontwikkelen en in te zetten voor een fijne, leefbare wereld. Onderwijs zoals we dat nu kennen, zouden we dan misschien niet nog eens kunnen uitvinden.

Ons onderwijs hebben we zelf heel langzaamaan, door de eeuwen heen, ontwikkeld tot de verschijningsvorm van vandaag. We hebben ons ermee verweven en kunnen ons bijna niet voorstellen dat het er niet zou zijn of dat we het kunnen veranderen. Er zijn wel plekken waar we zien dat het anders kan, maar dat zijn vaak de plekken waar een school vanaf de tekentafel ontworpen is. Of het zijn scholen met een compleet andere invalshoek. Kortom, omstandigheden waarin we onze eigen situatie vaak niet herkennen.

Uitgaan van verschillen
Maar… Als we al die jaren in heel kleine stapjes zelf het onderwijs gemaakt hebben, zoals we dachten dat het goed was met de inzichten van die tijd en dienend aan de tijdsgeest, dan kunnen we dat ook nu weer doen. Hoe? In ieder geval door te beginnen en niet te wachten op “het systeem”, de leidinggevende of iedere andere macht buiten onszelf. Waarmee kunnen we dat doen? Er is veel te kiezen. Een term die iedereen langzaamaan begint te verkennen en waarover EXOVA veel ervaringsdeskundigheid in huis heeft, is ‘gepersonaliseerd onderwijs’. Overigens bestaat die term alleen maar, omdat onderwijs eerder uitging van het niet-gepersonaliseerde: van een gemiddelde leerling.

‘Gelukkig weet iedereen nu al wel dat het gemiddelde niet bestaat. Meet bijvoorbeeld maar eens met je klas van iedereen de lengte en de omvang op en maak van allebei de gegevens de gemiddelde ‘maat’ van een kind uit jouw groep: wedden dat er vervolgens geen enkel kind in jullie gemiddelde past?’

Zo is het ook met onderwijsmethoden. Leerstof gericht op het gemiddelde komt eigenlijk nooit op het juiste tijdstip voor het juiste kind op de juiste manier aan bod. Gepersonaliseerd onderwijs kan een oplossing zijn om af te stappen van het uitgaan van gemiddelden. Door ons onderwijs anders te organiseren, kunnen we zo goed mogelijk tegemoetkomen aan de ontwikkeling van ieder kind en iedere groep lerenden. Gepersonaliseerd onderwijs gaat dus uit van verschillen.

Waar mensen bouwen aan gepersonaliseerd onderwijs, bouwen zij aan een nieuw systeem.

EXOVA

De eerste stappen
Maar hoe ga je op weg zonder te wachten op een systeemverandering? Speciaal voor leerkrachten heeft EXOVA een leergang ontwikkeld: ‘Leerkrachten aan de basis van onderwijsverandering’. Er is namelijk geen blauwdruk voor gepersonaliseerd onderwijs. Het vraagt een eigen ontwerp en het nemen van kleine stappen, stapjes zelfs. Een eigen ontwerp maken biedt jou en jouw team de prachtige kans om vorm te geven aan gepersonaliseerd leren. Je stemt jullie onderwijsaanpak goed af op jouw eigen leerlingpopulatie en omgeving. Tijdens de leergang bepaal je jouw koers en start je de gewenste koersverandering. Je leert samen met je collega’s leiding te geven aan een succesvolle verandering: leidinggeven is niet voorbehouden aan de directie, dat kan prima in een collegiaal model. Je leert goed in te schatten welke hindernissen je tegen kunt komen onderweg, maar ook wat jullie graag willen blijven behouden op school, hoe je focus houdt als je zo druk bezig bent met nieuwe dingen en, tot slot, hoe je het leer- en ontwikkelproces van de kinderen inzichtelijk maakt, hoe je de leeropbrengsten van leerlingen volgt en hoe je (samen) verslag uitbrengt naar ouders, directie en inspectie.

Je start in deze leergang bij de bedoeling die jij hebt met onderwijs, niet bij het systeem. Weet echter ook dat daar waar mensen samen bouwen aan gepersonaliseerd onderwijs, zij ook bouwen aan een nieuw systeem. Systemen maken is menselijk en soms ook gewoon echt wenselijk. Want stel je voor dat je iedere dag moet afspreken waar we de jassen en tassen nu weer zullen ophangen en waar we onze fruithapjes neerleggen: dat vraagt teveel kostbare energie en voelt voor niemand veilig.

In de leergang ‘Leerkrachten aan de basis van onderwijsverandering’ ontdek je waar jij voor staat. Je gaat experimenteren, leren door te doen, door fouten te maken en te accepteren dat het onderwijs nooit af is, nooit klaar en nooit perfect. Het kan altijd beter en mag ook altijd weer een stapje beter, niet omdat het moet, maar omdat het kan. Aan het eind van de leergang heb jij al stappen gezet en is je rugzak vol. Je bent bovendien meteen ervaringsdeskundig, want natuurlijk verzorgen wij de leergang op basis van onze ervaringsdeskundigheid en expertise, dus zoals wij denken dat gepersonaliseerd onderwijs eruit mag zien.

Meer weten
Heb je zin in zo’n leergang, eventueel samen met je collega’s? Kijk voor meer informatie in onze studiegids op exova.nl/informatie. Op diverse plaatsen in Nederland wordt deze leergang verzorgd door ervaren docenten van EXOVA. Wie weet zien we jou, om samen met andere leerkrachten samen onderwijsvernieuwing vorm te geven! Je kunt natuurlijk ook mailen naar [email protected]

EXOVA is contentpartner van De Nieuwe Leraar en levert in iedere editie een inhoudelijke bijdrage.

  • Gepersonaliseerd leren
  • Passend onderwijs
  • Leerlijnen in plaats van methodes
  • MATH, T-WORLD, CODE26
  • Eigen tempo, eigen niveau
  • 21st Century Skills
  • #onderwijs2032
  • Continu aandacht leren leren
  • Professionalisering van de leerkracht
  • Motivatie, zelfsturing, samenwerking
Delen: