We willen het hart van de kleuterleerkracht veroveren

Wie online zoekt naar experts in het kleuteronderwijs, komt al snel uit bij juf Sanne en meester Sander.
Niet onlogisch dus dat zij de hoofdredactie vormen van Kleuteruniversiteit Magazine, dat deze maand gelanceerd wordt. Het is de volgende stap in hun gedeelde missie. “We hebben een enorme drive om iets te betekenen voor het kleuteronderwijs.”

Nadat Sanne Ramakers in 2002 de pabo verliet, stond ze tien jaar lang voor groep 1 en 2. Daarnaast startte ze onder meer Jufsanne.com (inmiddels een van de eerste grote juffensites, waarmee ze haar collega’s wilde helpen) en ontwikkelde ze allerlei lesmateriaal. In 2014 richtte ze Kleuteruniversiteit op, gespecialiseerd in digitale thematische projecten voor kleuterleerkrachten op basis van prentenboeken (zie kader). Sander Gordijn staat voor de kleuterklas op de Meppelse school die hij mede oprichtte, geeft workshops bij Kleuteruniversiteit en deelt op Meestersander.nl zijn blogs en instructiefilmpjes voor het gebruik van leerzame apps in de onderwijspraktijk. Al jaren dromen de twee van een blad voor leerkrachten in het kleuteronderwijs. En door krachtenbundeling met Van Gorcum is Kleuteruniversiteit Magazine nu een feit.

Wat maakt juist de kleuters de mooiste doelgroep voor jullie? 

Sander: “Wat ik zo inspirerend aan ze vind, is dat ik er veel van mijn eigen creativiteit in kwijt kan. Maar het mooist is dat je met die leeftijdsgroep echt de wereld aan het ontdekken bent. Het is de eerste fase waarin ze meer zien dan ‘ik’, waarin ze naar buiten treden. Ze zijn zo puur en willen gewoon elke dag nieuwe dingen leren. Dat spreekt mij enorm aan. Dat heb je bij oudere kinderen ook, maar zij hebben minder ruimte voor dat ontdekken- de leren. In Meppel heb ik nu met een collega een school opgezet waar leerlingen helemaal thematisch kunnen werken. Maar over het algemeen is dat in kleuterklassen normaal en in de hogere klassen minder.”

Op je site leg je ook uit waarom je voorstander bent van dat thematische werken.

Sander: “Kleuters kennen hun ouders, opa en oma en leerkracht. Dat zijn hun helden. En die hebben als taak ze te leren hoe de wereld werkt. De leerdoelen vlecht je overal doorheen, natuurlijk. Maar het draait in mijn optiek om leren leven, om je talenten te ontdekken, om dingen te mogen doen die je leuk vindt. Leren draait niet om cijfertjes. In november word ik vader. Bij de eerste echo hoorde ik dat ons kind mooi op de curve zit. Ja, dan snap ik waarom alle ouders in groep 1 vragen of hun kind wel gemiddeld is. Maar wat is gemiddeld? Alle kinderen hebben zo hun talenten. En als dingen niet goed gaan, dan werk je eraan. Je moet het niet zwaarder maken dan het is.”
Sanne: “We hebben een onderwijssysteem waarin kinderen worden gestraft voor het maken van fouten. Terwijl dat juist de leercurve is. ‘Kun je dat nog niet zo goed? Nou, dan gaan we daarmee aan de slag.’ ”

“Leren draait niet om cijfertjes”

Wijkt Kleuteruniversiteit wezenlijk af van het 'traditionele' onderwijsaanbod? 

Sanne: “Ja. Ik heb zelf ook in het onderwijs gewerkt, aan de hand van een methode. En daar werd ik echt heel ongelukkig van. Zo’n verhaal is exact geschreven naar de hand van de methodemaker en dat voelt heel onnatuurlijk. Bij Kleuteruniversiteit passen we ons aan het verhaal dat er ligt aan en daar koppelen we onze leerdoelen aan. Bij Kleuteruniversiteit formuleren we zeker wel veel leerdoelen bij onze lessen. We maken vooral lesaanbod dat kinderen enthousiasmeert. We willen ze de liefde voor het boek al op jonge leeftijd meegeven.”

Kinderboeken als vehikels voor het lesmateriaal dus? 

Sanne: “Ja. Taal is voor de hele ontwikkeling van een kind zo belangrijk. En liefde voor het lezen creëren begint bij voorlezen. Door mee te leven met Boer Boris, door je zelf een archeoloog te voelen... Echt beleven maakt enorm indruk. Ik geloof echt dat boeken impact kunnen hebben op de toekomst van kinderen.”
Sander: “Kleuteruniversiteit heeft echt fans. Er zijn leerkrachten die het enorm nodig hebben, die bevestiging dat een standaardmethode niet nodig is. Dat je vanuit boeken kunt werken, met projecten en spellen. Daar krijgen ze energie van en dat is de kracht.”
Sanne: “Ik vind kleuteronderwijs de beste vorm van onderwijs op de basisschool. Het feit dat kleuterleerkrachten kleuters zo zelfstandig maken dat ze precies weten wat ze moeten doen als ze binnenkomen en hun eigen gang kunnen gaan, dat is heel mooi. Maar op het moment dat ze naar groep 3 gaan, is dat in veel gevallen voorbij. Dan is het ‘Pak je pen en sla je lesboek open’. En leren ze af wat ze juist hebben aangeleerd. Zonde. Wat mij betreft zouden andere klassen ook in staat moeten worden gesteld om meer op die manier te werken. Je ziet het gelukkig steeds vaker, thematisch werken in groep 3, en IPC-scholen. En wij willen die mooie voorbeelden graag laten zien. En: er staat wel Kleuteruniversiteit op het magazine, maar eigenlijk is het tijdschrift geschikt voor alle collega’s in de basisschool en kinderopvang, juist vanwege de inspirerende artikelen.”

Bestaat een initiatief als Kleuteruniversiteit niet voor hogere klassen? 

Sanne: “Niet op die schaal. Ik zou dolgraag lesmateriaal maken op basis van Kruistocht in Spijkerbroek. Maar veel onderwijs draait toch nog echt om methodes, en het is niet makkelijk om dat te veranderen. Wat Sander en ik proberen, is het leerplezier terug te brengen bij heel veel mensen. En te laten zien, ook met Kleuteruniversiteit Magazine, dat het anders kan. Met mooie voorbeelden uit de praktijk.” 
Sander: “Het moet om de ontwikkeling van het kind en het gezin draaien. Niet om toetsen halen en als school goed scoren.”
Sanne: “Een van de meest gestelde vragen aan Kleuteruniversiteit is of we inspectieproof zijn. Dat betekent dat je jezelf afhankelijk zou moeten maken van een methodiek, om maar te zorgen dat je doelen gedekt zijn. Zo werkt het niet. Je bent zelf, als leerkracht, als school, verantwoordelijk voor goed onderwijsaanbod.”

Sanne: “Sander en ik waren een tijdje geleden op de Waalcampus in ’s-Gravenzande. Daar wilde een groep leer- krachten met een heldere visie echt iets anders neerzetten. Ze kregen steun van een bestuur en gingen het doen. Je hebt als leerkracht zelf de mogelijkheid om het onderwijs te verbeteren. Sander is daar het levende voorbeeld van. Die heeft de school waar hij werkt mede opgericht.” 
Sander: ‘En ook ik moet nog steeds vechten tegen het standaardbeeld. Er komen heel veel mensen op bezoek, ook ouders. Kijk, wij geven geen CITO-resultaten mee in een rapportvorm. Dat is voor ouders soms best lastig. Op een verjaardag moeten ze toch uitleggen waarom zij die resultaten niet hebben. De buurjongen heeft wel de CITO-cijfers. We vertellen wel wat de scores zijn, maar het draait er bij ons niet om. Het gaat erom dat het kind zich optimaal ontwikkelt.”

De neuropsychologie zegt dat de hersenontwikkeling juist in de eerste jaren van het leven van een kind het hardst gaat. Cruciale jaren dus. En je zou dus kunnen zeggen dat de kwaliteit van het kleuteronderwijs net zo cruciaal is. Worden de groepen 1 en 2 serieus genoeg genomen? 

Sander: “Door ouders niet altijd. Ze denken vaak dat de leerlingen in de eerste twee groepen maar wat spelen.” 
Sanne: “Je hoort ouders vaak zeggen ‘Nu ga je echt leren’, als hun kinderen naar groep 3 gaan. Dan denk je als kleuterleerkracht wel: wat heb ik hier staan doen die eerste twee jaar? Dat het kleuteronderwijs een beetje een ondergeschoven kindje is, komt op de inspiratiedagen van de Kleuteruniversiteit sterk naar boven. Kleuterleerkrachten voelen zich daar heel erg serieus genomen en krijgen informatie waar ze echt iets mee kunnen. Het is een hele dag niet van ‘Oh ja, de kleuters, daar moeten we ook wat mee.’ Wij willen het hart van de kleuterleerkracht veroveren.”

Wie moet zorgen dat dat bewustzijn wordt vergroot? De overheid? 

Sander: “Het laatste wat ik vind, is dat je alles op een ander moet afschuiven. Een betere wereld begint bij jezelf. Wij overtuigen leerkrachten en die overtuigen ouders.”

Kleuteruniversiteit Magazine kan daar ook aan bijdragen. In deze jaren waarin de meeste bladen worstelen met dalende oplages en de overstap naar digitaal, besluiten jullie het andersom te doen. 

Sander: “Ja! Al vijf jaar geleden hadden we het erover: wat zouden we nog meer kunnen voor de kleuters? En als je kijkt naar de onderwijsbladen die er nu zijn, dan vind je daar nog niet die echte inspiratie voor de leerkracht. Wij kunnen die vanuit onze ervaring wel geven.”
Sanne: “De kleuterleerkracht staat centraal en de rode draad is inspiratie.”
Sander: “En daar komt dan dus ook wel weer een nieuw online platform bij. Ik mag het niet zeggen van uitgevers, die worden daar boos van. Maar als het blad weggegooid wordt, hebben abonnees online het archief nog. Het moet een database worden vol praktische tips waaruit abonnees kunnen putten. Dat wordt dé waarde voor hen.”
Sanne: “En daar nodigen we leerkrachten actief uit om hun bijdrage aan het blad te leveren.”

Je ziet aan het eerste nummer al dat het echt voor en door leerkrachten is gemaakt.

Sanne: “Ja, dat klopt. Het magazine is ingericht als een school. In de teamkamer vind je een prikbord met handige tips, maar ook mooie en inspirerende verhalen van collega’s. In de speelzaal lees je praktische tips die je direct kunt gebruiken en in de spelletjeskast geven we tips voor handige materialen. In het kopieerhok vind je bruikbare materialen die je kunt inzetten voor spelletjes of om op te hangen aan je muur. Dus het magazine is gestoeld op een dag in een school en op de verschillende ruimtes in een school. Dat maakt het bijzonder handig, praktisch en hopelijk ook zeer gewild. Het is de bedoeling dat het blad continu foetsie gaat zijn. Dat leerkrachten er onderling ruzie om gaan maken. Zo van ‘Waar is dat ding nou weer? Ik wil ermee aan de slag.’ Je wordt steeds geïnspireerd, geprikkeld en geactiveerd. Daar dragen onze video’s waar- naar we verwijzen ook aan bij.”

Wat zijn de parels van het eerste nummer? 

Sander: “Ik ga op bezoek bij een juf die de KLOS (Kleuter Leidster Opleiding School, red.) heeft gedaan en poppenkast gaat spelen. Ze geeft tips over hoe je dat zelf kunt doen. Daar heb ik dan ook weer een video bij gemaakt.” Sanne: “Voor mij is ons bezoek aan het Montessori Museum in Zelhem echt een hoogtepunt. Maria Montessori was de Italiaanse Aletta Jacobs. De eerste vrouwelijke arts, strijdster voor vrouwenrechten en begraven in Nederland. Wat ze allemaal gedaan en betekend heeft voor het kleuteronderwijs, is waanzinnig mooi. Je kunt zoveel van haar leren.”
Sander: “Maar er ligt ook veel nadruk op de praktische uitvoering. En we besteden natuurlijk veel aandacht aan de Kinderboekenweek.”

Wat is jullie droom voor dit blad? 

Sander: “Deels is die al uitgekomen. Het ligt er, in een vorm waar we helemaal achter staan. Dan gaat het op de achtergrond wel over oplagecijfers, maar het gaat mij er vooral om dat het een inspiratiebron is. En dat we net als bij de projecten en spellen van de Kleuteruniversiteit positieve feedback krijgen. Het moet gaan leven. Ik denk dat er, gecombineerd met die database, een heel mooi product staat dat mensen kan helpen en inspireren om zelf aan de slag te gaan.”
Sanne: “We kregen voor het proefnummer al vierduizend aanvragen. Een goed begin en we gaan door!”

Over Kleuteruniversiteit Magazine
Kleuteruniversiteit Magazine is een tijdschrift vol inspiratie en praktische ideeën, voor leerkrachten in het (speciaal) basis- onderwijs, studenten van de pabo en pedagogisch mede- werkers BSO en VSO. Het verschijnt vanaf september 2020 vier keer per jaar. In het blad wordt actief de koppeling gemaakt met www.kleuteruniversiteitmagazine.nl, waar onder meer vlogs, achtergrondinformatie en het archief te vinden zijn.

 

Over Kleuteruniversiteit zélf
Kleuteruniversiteit is een uitgeverij gespecialiseerd in digitale thematische projecten, met name voor leerkrachten in het kleuteronderwijs. De projecten worden ontwikkeld met kinderboeken als basis, en in samenwerking met kinderboekenuitgevers. Ook spellen en inspiratiedagen horen tot het portfolio. Kijk voor meer informatie op www.kleuteruniversiteit.nl

 

Delen: