Wie durft: toetsen of talenten?

Vast ritueel aan het einde van groep 8: de overdracht van de basisschool naar het voorgezet onderwijs. Voor alle betrokkenen een heel spannende tijd. Sinds een paar jaar maken scholen gebruik van de OSO als hulpmiddel voor een betere doorstroom BaO-VO. Hoe werkt dat in de praktijk? Wat geeft de doorslag: toetsen of talenten? 

Ergens in groep 7 gaan ouders, kinderen en leraar met elkaar om tafel om te bespreken welk vervolgonderwijs voor het kind gaat passen. Bij de meeste scholen geeft de uitslag van de Entreetoets een belangrijke indicatie. 

In de loop van groep 8, en soms al in groep 7, gaan ouders met hun kind naar verschillende Open Dagen om te ‘proeven’ wat het beste vervolgonderwijs zou kunnen zijn. Ruimschoots stof voor een goed gesprek, want stel dat je het niet meteen samen eens bent, kies je dan voor de school waar jij als ouder toekomst in ziet of voor de school waar je kind graag naar toe wil? 

“School heeft MAVO-advies gegeven en Sophie wil ab-so-luut  naar de HAVO/VWO-afdeling vanwege de kunstrichting. Ik ben wéér naar school gegaan. Jankend heb ik mijn verhaal gedaan. Ze schrokken nogal van mijn emotie. We zijn er even voor gaan zitten met een kopje thee. Bleek dat beide leraren het niet met elkaar eens waren. Zit je daar als ouder! Uiteindelijk hebben we na een goed gesprek besloten om haar toch de kans op HAVO/VWO te geven. De werkhouding van Sophie en haar creatieve talenten hebben de doorslag gegeven, niet de toets. Zucht”

Steeds meer basisscholen gaan aan de slag met een meer gepersonaliseerde benadering van het onderwijs. Kinderen worden uitgenodigd medeverantwoordelijk te worden voor hun eigen leren. In plaats van alles volgens de methode aan te bieden, wordt op allerlei manieren de lesstof aangeboden volgens leerlijnen, concreet vanuit de eigen leefwereld, ontdekkend & onderzoeken en digitaal. Kinderen ontdekken van en met elkaar waar ze goed in zijn,  wat ze leuk vinden, waar ze nog mee aan de slag moeten. Kinderen leren van elkaar. Ze weten heel goed wie de experts zijn en waar ze terecht kunnen voor ondersteuning en goede tips. Kinderen ervaren meer plezier in leren, zijn beter gemotiveerd en dat werkt positief uit op de resultaten.

Een ‘warme’ overdracht naar VO
In de bovenbouw worden leerlingen gedegen voorbereid op het vervolgonderwijs: huiswerk leren maken, leren plannen, leren leren en vooral leren waar je goed in bent en wat je nog meer wilt leren. In nauwe samenwerking met de ouders wordt toegewerkt naar de volgende stap.

Eind groep 8 verzorgt de leraar het overdrachtdossier, de OSO. Deze leraar kent de kinderen, hun talenten, hun valkuilen, hun eigen-aardigheden. De OSO wordt besproken met ouders en kind. De vraag is echter: wie leest in het vervolgonderwijs de OSO’s? Wordt jouw indruk van het kind wel juist geïnterpreteerd door een docent die het kind niet kent? Zet je wel alles in de OSO? 

“Voor mij als leraar van groep 8 betekent einde schooljaar ‘loslaten’. Van elk kind ken ik de schoolprestaties, de talenten en aandachtspunten. Eén en ander beschrijf ik in de OSO, maar soms is dat niet genoeg. Tijdens een gesprek met de orthopedagoog van een middelbare school merkte ik dat de OSO-informatie niet altijd juist geïnterpreteerd wordt. Door mijn toelichting op een aantal punten kon een kind een betere start maken op haar nieuwe school. De orthopedagoog vertelde dat ze zo’n echte ‘warme overdracht’ nog niet vaak had meegemaakt. We waren allebei van mening dat we dit in het belang van kinderen vaker gaan doen.”

Kinderen die gewend zijn aan meer zelfsturing, aan zelf verantwoordelijk zijn en een gepersonaliseerd aanbod, zoeken dat ook in het vervolgonderwijs. Meer contact met de vervolgscholen zou hier noodzakelijk zijn om met en van elkaar te leren in het belang van een goede overstap van de kinderen. Neem het initiatief en organiseer een vorm van nazorg, zeker in het eerste jaar. Een warme overdracht zou meer vanzelfsprekend moeten worden, in elk geval voor kinderen die iets extra’s nodig hebben. Dit veronderstelt wel dat de leraren bovenbouw op de hoogte zijn wat op de VO-school speelt door bijvoorbeeld informatieavonden en Open Dagen te bezoeken en natuurlijk andersom: de mentoren komen in de basisschool. Er zijn scholen die hier al stappen hebben gezet en daar ook meteen de resultaten van zien in een succesvolle overstap van de kinderen. 

De vraag is natuurlijk wel hoe jij als leraar dit wilt zien: als werkdruk of als persoonlijke professionele winst. De kinderen zijn het waard, altijd, blijkt uit het dagboekfragment van Sophie:

EXOVA is contentpartner van De Nieuwe Leraar en levert in iedere editie een inhoudelijke bijdrage.

Tekst en beeld: Jetta Franssen, onderwijsontwerperbij EXOVA

Nieuwsgierig naar het invoeren van gepersonaliseerd leren?

Wil jij gepersonaliseerd onderwijsvorm gaan geven? Wil jij eigenaarschap delen met de leerlingen? Wil je dit proces zowel inhoudelijk als procesmatig beter begeleiden? In de persoonlijke- en teambegeleiding van EXOVA besteden wij o.a. aandacht aan de mindset van leerkrachten en aan de diverse leerkrachtrollen als coach, mediator en teacher. Al dan niet ondersteund door de leerlijnen MATH (rekenen), Expeditie Wereld (wereldoriëntatie) en CODE26 (taal)? Kijk voor uitgebreide informatie op www.exova.nl of mail naar [email protected].

Delen: